COP31’de 75’ten fazla ülke hedefi destekledi, AB taslağı reddetti
Günün manşetlerinde soruşturmalar ve icra iddiaları öne çıkarken, Antalya’daki iklim müzakereleri uzun vadeli bir enerji hedefini ve bu hedefin nasıl ifade edileceğine ilişkin anlaşmazlığı ortaya koydu. Bu gelişme önemli; çünkü ortada yalnızca bir öneri değil, küresel enerji tüketiminin yönüne dair somut bir hedef var.
COP31’de Türkiye’nin öncülük ettiği “35’te 35” hedefi için 75’ten fazla ülke destek açıkladı. Hedef, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035’e kadar yüzde 21 düzeylerinden yüzde 35’e çıkarılmasını öngörüyor. Bu rakam, müzakerelerde konuşulan konunun genel bir niyet beyanından ibaret olmadığını gösteriyor: Öneri, belirli bir tarih ve ölçülebilir bir oran içeriyor. Ancak destek açıklamaları, hedefin kabul edildiği veya hayata geçirileceği anlamına gelmiyor.
Bu ayrım gözden kaçmamalı. Türkiye’nin önerisi, nihai karar taslağının müzakereleriyle birlikte ele alındı; Suudi Arabistan, Rusya, Çin, Azerbaycan, Pakistan ve Umman’ın da aralarında bulunduğu ülkeler hedefe destek verdi. Fakat ülkelerin bir öneriye destek açıklaması ile onun uluslararası karar metninde nasıl yer alacağı aynı şey değil. Nitekim süreçteki anlaşmazlık, hedefin kendisinden ibaret olmayan daha geniş bir tartışmayı açığa çıkardı.
Avrupa Birliği heyeti, görüşülen çerçeve karar taslağını reddetti ve toplantı salonundan ayrıldı. AB İklim Komiseri Wopke Hoekstra, taslağın iklim kriziyle mücadele için gereken adımları karşılamadığını, fosil yakıtlardan uzaklaşma ihtiyacını açık biçimde ortaya koyamadığını söyledi. Hoekstra’nın açıklamasına göre itiraz, yalnızca bir ifade tercihine değil, karar metninin gerekli eylemi ve fosil yakıtlarla ilgili yönelimi yeterince net kurup kurmadığına dayanıyordu.
Bu nedenle “35’te 35” hedefini tek başına bir başarı ya da başarısızlık diye okumak eksik kalır. Bir yanda elektrik tüketiminin payını artırmayı amaçlayan, sayısı ve takvimi belirli bir teklif var; diğer yanda taslağın fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda yeterince açık olmadığı yönünde bir itiraz. İki başlık aynı müzakere zemininde buluşuyor, fakat biri diğerini kendiliğinden çözüme kavuşturmuyor. Destek sayısı da taslağa ilişkin anlaşmazlığı ortadan kaldırmış değil.
Buradaki kamu yararı, karar metninin teknik ayrıntılarında kaybolmamalı. Küresel enerji tüketiminde elektriğin payını artırmak üzere ortaya konan hedef, çok sayıda ülkenin destek açıklamasına konu oldu; buna karşılık AB, taslağın iklim eylemi için gereken yönü yeterince açık göstermediğini savundu. Böylece okurun izlemesi gereken mesele, yalnızca kaç ülkenin “evet” dediği değil, bu desteğin hangi ifadelerle ortak karara dönüşebildiği ve hangi konularda uzlaşmazlık bulunduğu.
Antalya’daki gelişme, bir önerinin kabul edildiğini değil, güçlü destek gören bir hedefin hâlâ karar metni üzerindeki anlaşmazlıkla karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Bu yüzden “35’te 35” rakamı kadar, AB’nin taslağı neden yetersiz bulduğunu anlatan fosil yakıtlar vurgusu da haberin merkezinde olmalı. İklim müzakerelerinin gerçek ağırlığı, açıklanan hedeflerle sonuçlanan metin arasındaki mesafede; bu mesafenin nasıl kapandığı ise ancak kararın içeriğiyle anlaşılabilir.
Günün gürültüsünden geriye kalması gereken soru, kaç ülkenin destek verdiğiyle sınırlı değil: Elektrifikasyon hedefi nihai metinde nasıl karşılık buldu ve fosil yakıtlardan uzaklaşma ihtiyacı ne kadar açık yazıldı? Haberde aktarılan bilgiler, bu soruların yanıtlandığını değil, müzakerenin tam da bu noktada gerildiğini gösteriyor. Bu nedenle gelişme sıradan bir zirve ayrıntısı değil; sayısal hedef ile iklim eyleminin kapsamı arasındaki farkı görünür kılan bir karar tartışmasıdır.
Bu köşe, Net Duruş yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.

