Sağlık bütçesinde 160 milyar lira ile 24,5 milyar arasındaki fark
Günün gürültüsü içinde sıradan bir bütçe eleştirisi gibi görünen bu haber, sağlık hizmetlerinde hangi alanın önceliklendirildiği sorusunu ortaya koyuyor. Çünkü ayrılan kaynak, yalnızca bir tabloyu değil, insanların sağlık hizmetine nasıl ve ne zaman ulaşacağını da ilgilendiriyor.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Sağlık Bakanlığı’nın 2027 bütçe teklifi görüşülürken milletvekili Kayıhan Pala, şehir hastanelerine yaklaşık 160 milyar lira, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’ne ise yaklaşık 24,5 milyar lira kaynak ayrıldığını söyledi. Bu rakamlar, iki kalem arasında yaklaşık altı buçuk katlık bir fark bulunduğunu gösteriyor. Pala’nın değerlendirmesi bir bütçe eleştirisi olarak aktarılmış olsa da, ortaya koyduğu karşılaştırma kamu kaynağının sağlık sistemi içinde nasıl dağıtıldığına dair somut bir tartışma başlatmayı hak ediyor.
Burada mesele hastanelerin ya da koruyucu sağlık hizmetlerinin birbirine karşı konulması değil. Sağlık hizmeti, hastalık ortaya çıktığında tedavi sunmak kadar, hastalığı önlemek, erken tanı koymak ve kronik rahatsızlıkları izlemekle de ilgili. Pala’nın dikkat çektiği kaynak farkı, bu iki işlev arasında kurulan dengenin bütçe üzerinden sorgulanmasını gerektiriyor. Sağlık harcamalarının büyüklüğü kadar, hangi hizmetin hangi ölçüde desteklendiği de önem taşıyor.
Aynı bütçe görüşmelerinde milletvekili Yüksel Arslan da hastane ve muayene sayısını artırmanın tek başına çözüm olmayacağını savundu; aile sağlığı merkezlerinin laboratuvar, görüntüleme ve temel tanı olanaklarının geliştirilmesini istedi. Aşı, tarama, erken tanı ve kronik hastalık takibinin ülkenin her bölgesinde güçlendirilmesi çağrısı, tartışmanın yalnızca bina ve yatak kapasitesinden ibaret olmadığını gösteriyor. Birinci basamakta tanı ve takip imkânı varsa, sağlık sistemi insanlarla hastalık ağırlaşmadan temas edebilir; bu hizmetlerin imkânları sınırlıysa, yük daha ileri basamaklara taşınabilir.
Arslan’ın aktardığına göre Türkiye’de yılda 155 milyon acil başvurusu yapılıyor. Bu sayı, sağlık hizmetine yönelik talebin boyutunu gösteren önemli bir veri; ancak tek başına başvuruların nedenini ya da bütçe tercihlerinin sonuçlarını açıklamıyor. Yine de birinci basamak hizmetlerin kapasitesine ilişkin çağrıyla birlikte düşünüldüğünde, acil servislerin yükü ve temel sağlık hizmetlerinin erişilebilirliği aynı tartışmanın parçaları haline geliyor. Bu nedenle bütçedeki kalemleri, yalnızca toplam ödenek olarak değil, hizmetin hangi aşamasına imkân sağladığı üzerinden okumak gerekiyor.
Sağlık Bakanlığı’nın 2027 yılı için yaklaşık 1 trilyon 967 milyar liralık ödenek öngören bütçe teklifi de komisyon görüşmelerinde gündeme geldi. Bu büyüklük, kamuoyunun yalnızca “sağlığa ne kadar para ayrıldı?” sorusuyla yetinmemesi gerektiğini hatırlatıyor. Şehir hastanelerine ayrıldığı belirtilen yaklaşık 160 milyar lira ile Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü için ifade edilen 24,5 milyar lira arasındaki farkın gerekçesi, kapsamı ve hizmet karşılığı açıklığa kavuşmalı. Bu karşılaştırma tek başına bütçenin bütününü anlatmaz; fakat hangi önceliklerin tartışılması gerektiğini görünür kılar.
Sağlık bütçesi, teknik tabloların ve komisyon konuşmalarının dışına taşan bir kamu meselesidir. Aile sağlığı merkezinde sunulan temel tanı hizmetinden taramaya, kronik hastalık takibinden hastane hizmetine kadar uzanan zincirin her halkası yurttaşın sağlığını ve hizmete erişimini etkiler. Bu yüzden bu iki ödenek arasındaki fark, yalnızca bir milletvekilinin eleştirisi diye geçiştirilemez; karar vericilerden kaynak dağılımının hangi ihtiyaçlara göre yapıldığını ve birinci basamakta hangi imkânların sağlanacağını açıklamalarını gerektirir. Sağlıkta asıl ölçü, bütçenin büyüklüğü kadar, o bütçenin insanlara hangi hizmeti ulaştırdığıdır.
Bu köşe, Net Duruş yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.

