19 Kasım 2026 Perşembe
Yaşam

Biyolojik saat kayması göçmen kuşların rotasını değiştirebiliyor

Göçmen kuşlarda 15 dakikalık saat farkı rotayı değiştirebiliyor

Güneş'i pusula olarak kullanan göçmen kuşların biyolojik saatlerindeki 10-15 dakikalık kaymanın yön bulma becerilerini ve uçuş rotalarını etkileyebildiği belirlendi. Uzun mesafeli uçuşlarda kuşların iç saatiyle bulundukları bölgenin yerel saati arasındaki fark, Güneş'in konumunu yanlış değerlendirmelerine neden olabiliyor.

Kuşlar yönlerini belirlerken Güneş'in gökyüzündeki konumunun yanı sıra günün hangi saatinde olduklarını da hesaba katıyor. Doğu veya batı yönünde ilerleyen kuşların biyolojik saati, yerel saatle aynı hızda uyum sağlayamayınca rotada sapmalar görülebiliyor.

Yerel saat, her boylam derecesinde yaklaşık 4 dakika değişiyor. İç saat bu değişime ayak uyduramadığında doğuya uçan kuşlarda saat yönünde, batıya uçanlarda ise saat yönünün tersine sapmalar oluşabiliyor.

Bu konuda daha önce

  1. Küçük sakarca kazları göç yolunda Erçek Gölü'nde durdu
  2. Bartın'da yıldız kayması güvenlik kamerasında görüntülendi

Göçmen kuşlar Güneş'in yanı sıra kıyı şeritleri ve tanıdık coğrafi işaretlerden de yararlanıyor. Açık denizlerde Güneş pusulası öne çıkarken kuşlar, uçuş sırasında yönlerini yeniden değerlendirip sapmaları düzeltebiliyor; araştırmalara göre 1.000 kilometrelik yolculukta ortalama 7 derecelik sapma mesafeye yalnızca 5 kilometre ekliyor.

Biyolojik saat uyku, beslenme ve üreme gibi faaliyetleri de düzenliyor. Uzmanlar, zaman kaymasının kuşların bu yaşamsal süreçlerini etkileyip etkilemediğini; farklı türlerde ve kutup bölgelerinde yaşayan canlılarda benzer sonuçlar görülüp görülmediğini araştırmayı hedefliyor.

Kuşların yön bulma ve değişen koşullara göre rotalarını düzeltme mekanizmalarının incelenmesi, kendi kendine yön belirleyebilen araçların geliştirilmesine de katkı sağlayabilir.

 
Net Duruş Muhabir.App platformu üyesidir.